PPWR wetgeving Nederland 2026: wat bedrijven sinds 12 augustus 2026 moeten doen – verplichtingen, rollen in de keten, UPV en Verpact naast de EU-regels en een stappenplan

De PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) is de nieuwe Europese verpakkingsverordening. Als verordening, anders dan de vroegere richtlijn 94/62/EG, werkt zij rechtstreeks in de hele EU en hoeft zij niet eerst in nationaal recht te worden omgezet. Daarmee worden de eisen aan verpakkingen Europees grotendeels geharmoniseerd; er is geen Nederlandse omzettingswet waarop u zou moeten wachten. Wie zoekt naar “PPWR regelgeving” of “PPWR wetgeving 2026”, komt dus altijd bij deze ene verordening uit.

Doel van de verordening is verpakkingsafval te verminderen, de circulaire economie te bevorderen en verpakkingen duurzamer te maken. Zij stelt onder meer eisen aan de minimalisering van verpakkingen, de recyclebaarheid, het gehalte aan gerecycled materiaal, zorgwekkende stoffen in verpakkingen, etikettering en herbruikbaarheid (artikelen 5 tot en met 12).

De PPWR raakt praktisch elke onderneming die verpakkingen produceert, invoert of onder eigen merk in de handel brengt: van industriebedrijf tot webwinkel met eigen merk. De centrale peildatum is 12 augustus 2026 en voor de documentatieplichten bestaat geen overgangstermijn.

Sinds 12 augustus 2026 geldt een bundel centrale verplichtingen. Ten eerste de conformiteitsverklaring: voor elke verpakking die vanaf die datum voor het eerst in de handel wordt gebracht, moet een EU-conformiteitsverklaring volgens artikel 39 en bijlage VIII zijn opgesteld, waarmee de fabrikant de naleving van de eisen bindend verklaart. Welke acht verplichte onderdelen daarin horen, legt onze aparte gids uit.

Ten tweede de technische documentatie: vóór het verstrekken van de conformiteitsverklaring stelt de fabrikant een technische documentatie volgens bijlage VII op. Zij bevat onder meer de beschrijving van de verpakking, de toepasselijke eisen, de gehanteerde normen en de resultaten van de uitgevoerde beoordelingen en berekeningen.

Ten derde de conformiteitsbeoordeling: de verpakking doorloopt een conformiteitsbeoordelingsprocedure. Voor verpakkingen is dat in de regel de interne productiecontrole (module A), waarbij de fabrikant de beoordeling onder eigen verantwoordelijkheid uitvoert, zonder tussenkomst van een aangemelde instantie. Dat verlaagt de formele drempel, maar legt de volledige verantwoordelijkheid voor een juiste beoordeling bij de fabrikant.

Deze drie bouwstenen grijpen in elkaar: de technische documentatie en de conformiteitsbeoordeling vormen de grondslag waarop de conformiteitsverklaring uiteindelijk wordt verstrekt. Verklaring en documentatie worden vijf jaar (eenmalig gebruik) respectievelijk tien jaar (herbruikbare verpakkingen) bewaard.

De EU-conformiteitsverklaring wordt verstrekt door de fabrikant van de verpakking, dus degene onder wiens naam of handelsmerk de verpakking in de handel wordt gebracht. Produceert u zelf, dan bent u dat hoe dan ook. Brengt u ingekochte verpakkingen onder eigen naam of handelsmerk in de handel, dan wordt u volgens art. 21 als fabrikant beschouwd en stelt u de verklaring zelf op; vertrouwen op de papieren van de voorleverancier volstaat dan niet. (Uitzondering: een micro-onderneming die haar verpakkingen van een in de EU gevestigde leverancier betrekt; dan geldt die leverancier als fabrikant.)

Importeurs hebben eigen controleplichten: vóór het in de handel brengen moeten zij waarborgen dat de fabrikant de beoordelingsprocedure heeft doorlopen en de documentatie heeft opgesteld (art. 18, lid 2). Is de fabrikant buiten de EU gevestigd, dan moet de importeur erop toezien dat een deugdelijke conformiteitsverklaring en technische documentatie bestaan, en die in de praktijk vaak zelf regelen. Een fabrikant kan bovendien per schriftelijk mandaat een gemachtigd vertegenwoordiger in de Unie aanstellen (art. 17); diens mandaat omvat ten minste het ter beschikking houden van de conformiteitsverklaring en de technische documentatie voor de markttoezichtautoriteiten. Bent u zuiver distributeur en verkoopt u ongewijzigd de verpakkingen van een EU-fabrikant onder diens merk, dan stelt u geen eigen verklaring op: u houdt de verklaring van de fabrikant beschikbaar en geeft die op verzoek door.

Toeleveranciers zijn tot medewerking verplicht: leveranciers van verpakkingen en verpakkingsmaterialen verstrekken de fabrikant alle informatie en documentatie die hij voor het bewijs van conformiteit nodig heeft (art. 16). Wie als leverancier nu van afnemers het verzoek krijgt om een conformiteitsverklaring of materiaalgegevens aan te leveren, ziet daarin de doorgegeven verplichting van de klant terug; een check van de eigen rol in de keten is dan de eerste stap.

Naast de PPWR blijft in Nederland de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen bestaan. Die is geregeld in het Besluit beheer verpakkingen 2014: wie verpakkingen als eerste op de Nederlandse markt aanbiedt, organiseert en betaalt het afvalbeheer ervan, met recycledoelstellingen, verslaglegging en statiegeld. Volgens Rijkswaterstaat (Afval Circulair) voldoet producentenorganisatie Verpact (voorheen Afvalfonds Verpakkingen) op grond van een algemeen verbindend verklaring (AVV, geldig van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2027) collectief aan die UPV-verplichtingen; producenten melden zich bij Verpact aan en betalen een afvalbeheerbijdrage, met een vrijstelling tot en met 50.000 kg per jaar die niet geldt voor kunststofverpakkingen voor eenmalig gebruik.

Belangrijk om uit elkaar te houden: de UPV regelt de financiering en organisatie van inzameling en recycling, de PPWR regelt de producteisen en de conformiteitsdocumentatie. Een aanmelding bij Verpact of een UPV-aangifte vervangt de EU-conformiteitsverklaring volgens art. 39 dus niet, en omgekeerd ontslaat een conformiteitsverklaring u niet van de afvalbeheerbijdrage. Beide verplichtingenkringen lopen parallel.

Sancties laat de PPWR aan de lidstaten over (art. 68): uiterlijk op 12 februari 2027 stellen zij de sancties op inbreuken vast en melden die aan de Commissie; de sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Welke boetebedragen in Nederland gaan gelden, volgt dus uit nationale regelgeving. Wie aan meerdere EU-landen levert, houdt de regels van de afzetmarkten in de gaten.

De meest directe consequentie is markttoegang. Verpakkingen zonder geldige conformiteitsverklaring of zonder de vereiste documentatie mogen niet in de handel worden gebracht; de markttoezichtautoriteiten kunnen het op de markt aanbieden verbieden en het uit de handel nemen gelasten. In de praktijk komt dat neer op een verkoopverbod voor de betreffende verpakking.

Omdat de beoordeling via module A intern verloopt, beoordeelt niemand buiten uw onderneming de stukken voordat de verpakking de deur uitgaat; fouten komen pas aan het licht als een autoriteit meekijkt. Autoriteiten kunnen verklaring en documentatie gedurende de bewaartermijn op elk moment opvragen; op een met redenen omkleed verzoek moeten de stukken binnen tien dagen worden overgelegd (art. 15, lid 10).

Los van de concrete boetehoogte wegen de marktgerelateerde gevolgen doorgaans zwaarder: een verkoopverbod of het terughalen van een product kost economisch meer dan een enkele boete. De documentatieplichten als formaliteit behandelen is de dure vergissing.

Stap 1, inventariseren: breng alle verpakkingen in kaart die u produceert, invoert of onder eigen merk verkoopt en bepaal per verpakking uw rol (fabrikant, importeur, zuiver distributeur), want daarvan hangt af wie de verklaring moet opstellen. Stap 2, eisen toewijzen: koppel aan elke verpakking de toepasselijke eisen van de artikelen 5 tot en met 12, bijvoorbeeld over stoffen, gehalte aan gerecycled materiaal, minimalisering en recyclebaarheid.

Stap 3, gegevens verzamelen: vraag de materiaal- en leveranciersgegevens op waarmee u de beoordelingen en berekeningen kunt onderbouwen; art. 16 verplicht uw leveranciers tot medewerking. Stap 4, technische documentatie opstellen: stel per verpakking de documentatie volgens bijlage VII samen. Stap 5, conformiteitsbeoordeling uitvoeren: voer de interne productiecontrole volgens module A uit en leg het resultaat vast.

Stap 6, conformiteitsverklaring verstrekken: stel op die grondslag de verklaring op met alle acht verplichte onderdelen van bijlage VIII en laat haar door een tekenbevoegde ondertekenen; de begeleide generator vraagt die onderdelen één voor één uit en levert het document als pdf in het Nederlands en Engels, met preview vóór de aankoop. Stap 7, archiveren en bewaken: bewaar verklaring en documentatie veilig en vindbaar (vijf jaar bij eenmalig gebruik, tien jaar bij herbruikbare verpakkingen) en richt een proces in dat nieuwe of gewijzigde verpakkingen doorlopend registreert.

Waarom nu: het opbouwen van de documentatie is data-intensief en vraagt om medewerking van inkoop, leveranciers en soms externe adviseurs. Omdat er voor de conformiteitsverklaring geen overgangstermijn bestaat, loopt wie nu pas begint al achter en riskeert hij knelpunten bij leveranciersdata en testcapaciteit. Een vlotte inventarisatie geeft u de tijd om ontbrekende informatie op te halen voordat de autoriteiten conformiteit verlangen.